9 minuscule besturingssystemen

9 minuscule besturingssystemen

Miljarden wachtwoorden en e-mailadressen gestolenEr zijn verschillende redenen te bedenken waarom je een minimaal besturingssysteem zou willen installeren. Misschien wil je een oude pc, laptop of netbook nieuw leven inblazen, een SSD of USB-stick gebruiken als hersteldisk, of gewoon zo min mogelijk troep op je computer hebben. Less is more, toch?

Er zijn verschillende redenen te bedenken waarom je een minimaal besturingssysteem zou willen installeren. Misschien wil je een oude pc, laptop of netbook nieuw leven inblazen, een SSD of USB-stick gebruiken als hersteldisk, of gewoon zo min mogelijk troep op je computer hebben. Less is more, toch?

Heb je nog een oude Pentium III of 4 staan? Wil je niet investeren in een nieuwe Windows (7, 8, 10)-licentie voor je Windows XP- of Vista-computer? Zijn er simpelweg geen drivers meer te krijgen voor je oude(re) (rand)apparatuur? Is de gemiddelde Linux-distributie te zwaar voor je computer? Niet getreurd. Er zijn meer dan genoeg besturingssystemen waarmee je je (tr)ouwe computer nieuw leven in kan blazen.

Wij kijken in artikel alleen naar moderne besturingssystemen die nog worden onderhouden of in elk geval nog mee kunnen komen met de moderne (internet)-eisen van nu.

antiX

Dit systeem is gebaseerd op MEPIS welke weer is gebaseerd op Debian Stable en richt zich op oudere computers. Het systeem draait al op een computer met 128 MB RAM en 1GB harde schijfruimte. Om ruimte en geheugen uit te sparen is de desktopomgeving, KDE, vervangen door het veel lichtere Fluxbox en later IceWM om uiteindelijk uit te komen bij het Xfce.

De ontwikkelaars melden op hun website verder vol trots dat hun distributie systemd-vrij is.

Het systeem kan als Live-CD gebruikt worden en kan in drie varianten worden geinstalleerd.

Full: Alles wat op de cd staat, wordt geïnstalleerd.

Base: De basis van het systeem wordt geïnstalleerd en gebruikers kunnen zelf applicaties kiezen.

Core-libre: Het pure minimale (met alsnog de mogelijkheid apps te selecteren.

MINIX 3

MINIX is een miniem op UNIX gebaseerd besturingssysteem bestaande uit ongeveer 4000 lijnen code. Het is ontworpen om op embedded systemen te draaien, maar je kunt het ook prima werkend krijgen op pc’s vanaf een live-cd of USB-stick.

Het systeem is oorspronkelijk bedacht door de op de Vrije Universiteit werkende Amerikaan Andy Tanenbaum, maar is sinds 2000 beschikbaar onder de vrije, open-source BSD-licentie, waardoor ook andere ontwikkelaars aan het systeem zijn gaan sleutelen.

Net als DSL werkt MINIX op pc’s met een x86-architectuur en zijn de systeemeisen met een Pentium-machine met 64MB RAM behoorlijk bescheiden. Het systeem neemt minimaal 50MB in beslag en kent een eigen binary package manager (pkgin) om applicaties mee te installeren, waardoor je de installatie relatief eenvoudig uit kunt bouwen.

Echt grafisch werken met MINIX is er niet bij, wel kun je een text-only browser installeren en een beperkte e-mailclient. Het systeem komt op pc’s nog het beste tot zijn recht als webserver omdat Apache en PHP worden ondersteund. Standaard kent het systeem een command-line interface, maar je kunt eventueel een grafische interface (GUI) instellen.

Tiny Core Linux

Als je dacht dat Damn Small Linux al klein was, zal je helemaal onder de indruk zijn van Tiny Core Linux. Deze Linux-distributie is slechts 10 megabyte groot en dan, net als DSL volledig in het geheugen worden geladen. Het systeem heeft een superlichte desktopomgeving aan boord en is toch redelijk compleet. Je kan zelfs out of the box het internet op met de meegeleverde lichtgewicht webbrowser.

Het besturingssysteem komt goed tot z’n recht op oude computers met weinig geheugen en is ook beschikbaar voor verschillende single board-computers als de Raspberry Pi. Doordat het hele systeem in het geheugen wordt geladen is deze zelfs op oude computers behoorlijk snel. In tegenstelling tot Damn Small Linux wordt dit systeem nog wel onderhouden en is de kans groter dat dit systeem ook werkt op modernere systemen.

Puppy Linux

Het geesteskind van Barry Kauler wordt ondersteund door een grote community van gebruikers die niet alleen verantwoordelijk zijn voor een grote hoeveelheid aan speciale Puppy-packages, maar zelfs gespecialiseerde Puppy Linux-varianten hebben ontwikkeld. De bootimage is ongeveer 90 MB, zodat het besturingssysteem kan opstarten vanaf een LiveCD, een USB-stick of een netwerk. Het aanbevolen systeemgeheugen voor Puppy Linux is 256 MB, maar dat is een ruime schatting. De meeste applicaties draaien direct vanaf het geheugen, met uitzondering van de Xine mediaspeler.

Puppy Linux kan zich uitstekend aanpassen aan zijn werkomgeving. Wanneer een harde schijf beschikbaar is met daarop een Linux-partitie zal het deze gebruiken, waardoor er slechts 128 MB aan geheugen nodig is. Bovendien kan Puppy de harde schijf gebruiken om instellingen op te slaan, zelfs wanneer er gebruik wordt gemaakt van een LiveCD. De configuratie wordt opgeslagen als een normaal systeembestand; de volgende keer dat Puppy wordt opgestart zal het dit bestand gebruiken om gegevens uit de laatste sessie te herstellen.

Ontwikkelaar Kauler heeft Puppy volledig zelf opgebouwd, zonder daarbij gebruik te maken van een bestaande Linux-distributie. Versie 3.x is volledig compatibel met Slackware 12, maar doordat Puppy hierdoor voor een groot deel zijn onafhankelijkheid verloor besloot Kauler vanaf versie 4.0 weer vanaf nul te beginnen.

De huidige versies van Puppy zijn, afhankelijk van de versie, compatible of gebaseerd op Slackware 14.1 of Ubuntu Tahr. Inmiddels is de community achter Puppy zo groot geworden dat er verschillende varianten voor verschillende configuraties beschikbaar zijn. Kauler spoort dat ook aan en spoort remixers, remasterers en bouwers aan gebruik te maken van WoofCE.

De Puppy Linux-basis bestaat uit onder meer uit de SeaMonkey webbrowser, Gnumeric spreadsheet, Inkscape Lite voor het maken van vectorbestanden en mtPaint voor bitmapbestanden. Via de PetGet-package manager heeft de gebruiker toegang tot een grote collectie applicaties, waaronder de OpenOffice.org-suite, Firefox en Opera-webbrowsers, Gimp en Python.

Legacy OS

Deze distributie is gebaseerd op een fork van de Puppy Linux (genaamd TEENpup) en was in eerste instantie ontwikkeld om de jongere computergebruiker aan te spreken. Dit moest bereikt worden door extra applicaties mee te leveren samen met een mooiere, gebruikersvriendelijkere desktopomgeving. Het systeem begon steeds minder overeenkomsten te hebben met Puppy en begon een eigen leven te leiden.

Het systeem richt zich op zeer oude computers en werkt zelfs nog soepel op een Pentium III. Hoewel de ondersteuning voor het systeem een tijdje stil heeft gelegen, wordt er nu weer volop gewerkt aan de distributie. Volgend jaar bestaat Legacy OS tien jaar en de maintainers willen dit vieren door het systeem helemaal opnieuw in te richten met nieuwere software en drivers (die nog steeds werken op oude computers). Zij willen vooral laten zien hoe bruikbaar een Pentium 3 of 4 nog kunnen zijn vandaag de dag. Het systeem heeft zelfs enkele Wi-Fi-drivers aan de praat weten te krijgen.

SliTaz

Met een formaat vanaf 30 MB mag ook de Linux-distributie SliTaz zich met recht in het rijtje ’s werelds compactste besturingssystemen’ scharen. SliTaz draait al op Pentium-systemen met 256MB RAM aan boord en kan zowel in de rol van desktop als server fungeren.

Je kunt SliTaz vanaf een live-cd of USB-stick draaien. Aan applicaties geen gebrek, in de repository (Linux-applicatiewinkel) van SliTaz zijn zo’n 2300 pakketten te vinden, waaronder Firefox, tekstverwerkers en de Apache http-server.

Slax

Slax is een modulair opgebouwd Linux-besturingssysteem gebaseerd op de Slackware-distributie. Modulair opgebouwd betekent dat je dankzij een web-interface van de site van Slax zelf kunt kiezen welke modules je aan je distributie wilt toevoegen. De basis bestaat uit een systeem van 56MB, maar daaraan kun je dus nog van alles toevoegen, zoals bijvoorbeeld een KDE-desktop, Xorg of Firefox of een van de vierduizend andere modules. Slax blijft altijd klein doordat het systeem LZMA-compressie toepast.

Geen zin om te kiezen? De standaard distributie is verkrijgbaar als 200MB grote image-file om op cd te branden of om op USB-stick te zetten. Nog altijd veel kleiner dan een Ubuntu, Red Hat of SUSE-installatie.

Chromium OS

Net zoals Google’s Chrome is gebaseerd op een open source variant genaamd Chromium, is er ook voor Google’s Chrome-besturingssysteem een open source-versie beschikbaar genaamd Chromium OS. Hoewel dit systeem niet echt (goed) zal werken op een super oude computer, is het wel een handig systeem om te overwegen als je veel in de cloud werkt en voornamelijk aan het internetten bent.

Dit besturingssysteem draait voornamelijk om de webbrowser en is daarom lekker klein en neemt niet al te veel geheugen in beslag. Dit is niet het lichtste systeem uit de lijst, maar kan je oude Vista-bak toch gratis en voor niets naar dit decennium tillen.

Er zijn verschillende mensen die de source van dit systeem hebben gepakt en daar een bruikbaar systeem voor generieke computers van hebben gemaakt. Je kan images vinden op onder andere de websites van Arnold The Bat en Neverware.

ReactOS

Het zal je vast wel zijn opgevallen dat Linux-distributies de boventoon voeren in dit artikel. Toch is Linux niet het enige systeem dat je kan gebruiken als je voor een klein alternatief systeem gaat. Zeker als je vooral met Windows-programma’s in de weer wil gaan en niet wil gaan worstelen met WINE.

Kijk dan eens naar ReactOS. Dit opensource project heeft als doel een besturingssysteem te maken dat compatible is met Windows NT 4 en Windows Server 2003. De ontwikkeling van het systeem gaat echter wel behoorlijk langzaam. Men is in 1996 begonnen met het project en op dit moment verkeert ReactOS zich nog steeds in Alfa-fase. Desondanks is het systeem al best redelijk te gebruiken al wordt nog wel aangeraden dit systeem vooral voor testdoeleinden te gebruiken.

ReactOS is 120 MB groot en kan al werken op een computer met een Pentium-klasse processor, minimaal 96 MB geheugen en 650 MB vrije ruimte.

 


Comments are closed.